jump to navigation

Fear of the Unknown Οκτωβρίου 30, 2016

Posted by Lida in Halloween.
trackback

The oldest and strongest emotion of mankind is fear,

and the oldest and strongest kind of fear is fear of the unknown. 
H. P. Lovecraft

Το Halloween μας έφτασε εμπρός με βήμα ταχύ να το προϋπαντήσουμε παιδιά με Ph’nglui mglw’nafh Cthulhu R’lyeh wgah’nagl fhtagn .Φέτος θα το ρίξουμε στα σκληρά γιαυτό και ο μαραθώνιος τρόμου είναι αφιερωμένος σε ταινίες εμπνευσμένες από το έργο του μεγιστοτιτανοτεράστιου H. P. Lovecraft.

lovecraft

Θ Α   Σ Ε Β Ε Σ Τ Ε

Η σχέση του Lovecraft με τον κινηματογράφο είναι πολύ περίεργη.  Σχεδόν όλες οι ταινίες που προσπάθησαν να δραματοποιησουν αυτούσιες τις ιστορίες του απέτυχαν παταγωδώς καλλιτεχνικά και εμπορικά. Αντίθετα μερικές από τις διασημότερες και καλύτερες ταινίες τρόμου είναι βασισμένες πάνω σε αυτό που λέμε Lovecraftian horror.  Οι τέσσερις που διάλεξα για φέτος ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία

Warning: Ακολουθεί κείμενο τεραστίων διαστάσεων γεμάτο χοντρά spoilers οπότε αν βαριέστε τα ατελείωτα σεντόνια η απλά σκοπεύετε να δείτε κάποια από αυτές τις ταινίες στο μέλλον καλύτερα να μην συνεχίσετε το διάβασμα

The Thing

Man is the warmest place to hide

Μια επιστημονική βάση στην Ανταρκτική βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα εξωγήινο πλάσμα που μπορεί να μολύνει και σταδιακά να “απορροφήσει” και να μιμηθεί τέλεια οποιοδήποτε ζωντανό οργανισμό έρθει σε επαφή μαζί του. Τα 12 μέλη της βάσης πρέπει να ανακαλύψουν ποιοι από την ομάδα τους έχουν μολυνθεί και να τους εμποδίσουν πάση θυσία να διαφύγουν στον έξω κόσμο.

Ίσως η πιο πετυχημένη καλλιτεχνικά από τις τέσσερις και μια από της 10 πιο αγαπημένες μου ταινίες. Η υπόθεση του  ακολουθεί πιστά τη νουβέλα “Who goes there?” του John W. Campbell και θυμίζει περισσότερο το “And then there where none” της Agatha Christie παρα μια κλασική ιστορία τρόμου (κάποια στιγμή πρέπει να γράψω δυο λόγια για την θεία Agatha που οι κουλτουρομπετόστοκοι την κατατάσσουν στο “ελαφρύ” ρεπερτόριο. Ελαφριά είναι η κούνια που σας κούναγε γατάκια).

Όμως παρόλο που η δομή της δεν θυμίζει τις ιστορίες του Lovecraft η ατμόσφαιρα, το ύφος και σχεδόν όλα τα άλλα στοιχεία που την αποτελούν είναι καθαρά Lovecraftικα. Αυτό οφείλετε στο γεγονός ότι το Who goes there? είναι εμπνευσμένο από το έργο του Lovecraft και πιο συγκεκριμένα από το “At the Mountains of Madness”. Και τα δύο έχουν στην βάση της ιστορίας τους την παγωμένη Ανταρκτική, εξωγήινους οργανισμούς που είναι θαμμένοι για αμέτρητα χρόνια μέσα στο χιόνι και μια επιστημονική ομάδα που αρχίζει να εξοντώνεται και σταδιακά να βυθίζεται στην τρέλα και την παράνοια. Ακόμη και το τέρας του The Thing, που είναι ίσως η καλύτερη μεταφορά ενός lovecraftικου τέρατος στην μεγάλη οθόνη, θυμίζει αμυδρά τα Shoggoths από το At the Mountains of Madness. Μιας και ανέφερα το τέρας ας βάλω και εδώ τη γνωστή σκηνή, έτσι για να μην έχετε κενά.

Πέρα από αυτά τα επιφανειακά στοιχεία το πιο lovecraftικο κομμάτι της ταινίας είναι η ίδια η υπόθεση. Σε αντίθεση με τις περισσότερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας που οι εξωγήινοι είτε είναι εχθρικοί είτε φιλικοί απέναντι στο ανθρώπινο είδος (θέλουν είτε να μας καταστρέψουν είτε να μας “κατανοήσουν”) τo πλάσμα δεν δίνει δεκάρα για εμάς. Θέλει απλά να επιβιώσει και να αναπαραχθεί. Η αναπόφευκτη εξόντωση κάθε άλλης μορφής ζωής στη γη που θα συμβεί αν πετύχει τον σκοπό του είναι η απλή παρενέργεια μιας φυσικής διαδικασίας. Αυτός ο μηδενισμός μαζί με το αμφίβολο τέλος της ταινίας (αφήνει νύξεις πως ένας από τους επιζώντες είναι μολυσμένος) είναι από τους κύριους λόγους που η ταινία απέτυχε εμπορικά όταν πρωτοβγήκε. Και το γεγονός ότι συνέπεσε με το φιλικό και γλυκούλη E.T. the Extra-Terrestrial δεν την βοήθησε ιδιαίτερα. Σήμερα βέβαια, 34 χρόνια μετά από την πρώτη προβολή τους, το E.T. δεν το θυμάται πια ούτε ο Spielberg ενώ αντίθετα το The Thing έχει αποκτήσει μεγάλο cult following και δεν λείπει ποτέ από τα φεστιβάλ και τις ρετροσπεκτίβες του φανταστικού κινηματογράφου

Evil Dead

Join us…

Μια παρέα που αποτελείται από 2 αγόρια και 3 κορίτσια φτάνουν σε μια απομονωμένη καλύβα στο δάσος για να περάσουν τις διακοπές τους. Στο κελάρι της καλύβας βρίσκουν ένα παράξενο βιβλίο και ένα μαγνητόφωνο που περιέχει την απαγγελία των περιεχομένων του βιβλίου από τον προηγούμενο κάτοικο της καλύβας. Η παρέα βαζεί απο περιέργια το μαγνητόφωνο να παίξει απελευθερώνοντας έτσι μια δαιμονική οντότητα που αρχίζει να τους καταλαμβάνει έναν έναν

Η πιο ερασιτεχνική και ταυτόχρονα η πιο σημαντική ιστορικά από τις τέσσερις ταινίες του αφιερώματος.  Γυρίστηκε με συνολικό budget 90.000 δολ. από ένα ερασιτέχνη ηθοποιό (Bruce Cambell) και ένα φοιτητή της αγγλικής λογοτεχνίας (Sam Raimi). Ο Raimi, ο Cambell και ο Tom Sullivan που έκανε τα ειδικά εφέ περάσαν ένα απίστευτο Γολγοθά μέχρι να ολοκληρώσουν το έργο τους αλλά κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα μικρο διαμαντάκι. ‘Οπου προβλήθηκε έλαβε διθυραμβικές κριτικές , κέρδισε κάπου 2,4 εκατ. δολάρια στο box office και έχει μπεί πια στο πάνθεον των σημαντικότερων ταινιών τρόμου στην ιστορία.

Ωραία όλα αυτά θα μου πείτε αλλά ο Lovecaft που κολλάει; Πρώτα από όλα το παράξενο βιβλίο δεν είναι άλλο από το διασημότερο (μετά τον Cthulhu) δημιούργημα  του Lovecraft, το περίφημο Necronomikon. Πρόκειται για ένα φανταστικό βιβλίο που εμφανίζεται σε πολλές από τις ιστορίες του συγγραφέα. Περιέχει την ιστορία των “Μεγάλων Παλαιών” και τις τελετουργίες που απαιτούνται για να τους καλέσει κάποιος στην δίκη μας διάσταση. Ο Sam Raimi μελετούσε τα έργα του Lovecaft στο πανεπιστήμιο την εποχή που άρχισε να ετοιμάζει την ταινία και είχε εντυπωσιαστεί από το Necronomikon. Αλλά πέρα από αυτό το προφανές στοιχειό υπάρχει και η κλασική lovecraftικη ιδέα της πραγματικότητας που σταδιακά διαλύεται και κάνει τους ήρωες της ιστορίας να χάνουν τα λογικά τους. Περίπου απο τα μέσα της ταινίας και μετά δεν είμαστε σίγουροι αν αυτά που βλέπουμε όντως συμβαίνουν στον Ash (Bruce Cambell) η απλά παρακολουθούμε την ψυχολογική του κατάρρευση. Και φυσικά στο τέλος η υπερφυσική οντότητα αφού δώσει την εντύπωση στον Ash ότι μπορεί να ξεφύγει ορμάει καταπάνω του σβήνοντας έτσι και την τελευταία ελπίδα για λύτρωση που μπορεί να είχαν οι θεατές.

Παρ όλη την γενική αίσθηση ερασιτεχνισμού και φτήνιας που έχει η ταινία νομίζω ότι μπορεί να σταθεί ακόμη σήμερα. Τα ειδικά εφέ είναι λίγο αδύναμα, ιδίως το stop motion στο τέλος αλλά ακόμη και αυτή αδυναμία δεν αρκεί για να επισκιάσει το μέγεθος και την επιτυχία του εγχειρήματος .

Fun Fact: o Tom Sullivan είναι μεγάλος fan του Lovecaft και έχει δουλέψει σε παρα πολλά projects που έχουν σχέση με το έργο του συγγραφέα

Cabin in the Woods

Πέντε φίλοι φεύγουν για να περάσουν ένα σαββατοκύριακο σε ένα σπίτι στο δάσος. Όμως το σπίτι στη πραγματικότητα είναι εργαστήριο γεμάτο κάμερες και ηλεκτρονικά συστήματα τα όποια ελέγχει μια ομάδα ερευνητών που τους παρακολουθεί και που προσπαθεί να κατευθύνει τις κινήσεις τους.

Ίσως η πιο “ανάλαφρη” (αν μπορεί ποτέ να πει κανείς ανάλαφρη μια ταινία τρόμου) από τις τέσσερις. Καθώς εξελίσσεται η υπόθεση μαθαίνουμε πως το σπίτι είναι μια οργανωμένη παγίδα θανάτου και πως ο σκοπός όλης αυτή της περίεργης σκηνοθεσίας με τα 5 νεαρά θύματα είναι μια πανάρχαιη ανθρωποθυσία που πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο για τον εξευμενισμό των “Μεγάλων Παλαιών”. Οι Παλαιοί απαιτούν η θυσία να εκτελείτε με βάση λεπτομερείς οδηγίες που με το πέρασμα των αιώνων γίνονται όλο και πιο περίπλοκες . Το ανθρώπινο είδος είναι για αυτούς μια ενόχληση και γίνεται ανεκτό μόνο όσο μπορεί να τους παρέχει διασκέδαση με τη μορφή στιλιζαρισμένης σαδιστικής βίας. Φυσικά όλα πάνε στραβά και η θυσία αποτυγχάνει μέσα σε πανδαιμόνιο όπου όλα τα κλισέ των ταινιών τρόμου ξεχύνονται με μιας πάνω στη οθόνη. Στο τέλος οι εξοργισμένοι Παλαιοί ξυπνάνε από το λήθαργο τους για να καταστρέψουν την ανθρωπότητα.

Το Cabin in the woods είναι μια σάτιρα που κουνάει κοροϊδευτικά το δάχτυλο στην βιομηχανία του κινηματογράφου αλλά και στο ίδιο το κοινό της. Παρόλο που το lovecraftικο στοιχείο αποτελεί τη βάση τις ιστορίας οι Joss Whedon and Drew Goddard το χρησιμοποιούν απλά σαν μια αλληγορία.  Οι Μεγάλοι Παλαιοί δεν είναι παρα το κοινό που τα τελευταία 20 χρόνια απαιτεί από την βιομηχανία του κινηματογράφου τα ίδια και τα ίδια κουρασμένα κλισέ επιβραβεύοντας τα στο box office ενώ ταυτόχρονα καταδικάζει στην αφάνεια κάθε πρωτότυπη ιδέα. Σαν αποτέλεσμα αυτής της καταναλωτικής συμπεριφοράς ο κινηματογράφος τρόμου είναι σήμερα ίσως το πιο χρεοκοπημένο δημιουργικά από όλα τα genre. Και αυτό γίνεται προφανές καθώς ο θεατής κυριολεκτικά χάνει το μέτρημα από τα δεκάδες εύκολα αναγνωρίσιμα στερεότυπα που παρελαύνουν μπροστά στα μάτια του κατά την διάρκεια της ταινίας. Άραγε πόσες φορές μπορεί να δει κάποιος ανακυκλωμένα όλα αυτά πριν πει “Αι Σιχτίρ” και παρατήσει τελείως το σπορ;

In the Mouth of Madness

Do you read Sutter Cane?

Ο John Trent (Sam Neill) ένας ερευνητής ασφαλιστικής εταιρείας αναλαμβάνει να να βρει τον διάσιμο συγγραφέα τρόμου Sutter Cane (Jürgen Prochnow) ο οποίος εξαφανίστηκε λίγο πριν παραδώσει στον εκδοτικό του οίκο το τελευταίο του βιβλίο

Πρόκειται για την τρίτη και τελευταία ταινία της Τριλογίας της Αποκάλυψης (The Thing, Prince of Darkness, Mouth of Madness) του Carpenter και η πιο lovecraftικη από τις τέσσερις ταινίες του αφιερώματος. Πραγματικά είναι σαν ο σεναριογράφος Michael De Luca να μάζεψε ένα ένα όλα τα κλασσικά στοιχεία του lovecraft horror και να τα έριξε μέσα στο σενάριο του. Το μόνο πραγματικά ξεχωριστό κομμάτι του In the Mouth of Madness που ξεφεύγει από το lovecraftικο  σύμπαν είναι o Sutter Cane. Ο χαρακτήρας του είναι βασισμένος Steven King και παίζει το ρόλο της πύλης μεταξύ της διάστασης των Μεγάλων Παλαιών και του δικού μας κόσμου. Όσο περισσότεροι διαβάζουν το έργο του τόσο η πραγματικότητα καταρρέει και αντικαθίσταται από περιεχόμενο των βιβλίων του.  Στο τέλος η μετάβαση είναι ολοκληρωτική και η ανθρωπότητα βυθίζεται μέσα στο χάος καθώς οι Μεγάλοι Παλαιοί εισβάλουν στο σύμπαν μας μέσω των αναγνωστών του Cane

Παρόλο που καλλιτεχνικά δεν ανήκει στην ίδια κατηγορία με το  The Thing (τα ειδικά εφέ και οι ερμηνείες είναι άνισες ενώ δεν καταφέρνει να αποδώσει μια πραγματικά lovecraftικη ατμόσφαιρα) το In the Mouth of Madness είναι μια εξαιρετική ταινία τρόμου (και είναι ίσως το τελευταίο αξιόλογο έργο του Carpenter). Αλλά πάνω από όλα είναι αυτό που λένε love letter to the fans. Οι αναφορές στο έργο του Lovecraft είναι αμέτρητες. Οι τίτλοι των βιβλίων του Cane είναι παραλλαγές στους τίτλους των ιστοριών του Lovecaft (Hobb’s End Horror = The Dunwich Horror κλπ). Ο εκδοτικός οίκος του Cane, Arcane Publishing είναι παραλλαγή στο όνομα Arkham House τον πρώτο εκδοτικό οίκο που τύπωσε σε βιβλίο τις ιστορίες του Lovecaft. To Hobb’s End, η παράξενη πόλη που ζει ο Cane είναι βασισμένη στις πόλεις Innsmouth απο το The Shadow over Innsmouth και στο Dunwich από το The Dunwich Horror. Το ξενοδοχείο που μένει ο Trent ονομάζεται Pickman και είναι αναφορά στο Pickman’s Model. Το ίδιο το όνομα της ταινίας που είναι παραλλαγή στο At the Mountains of Madness. Τα αποσπάσματα των βιβλίων που διαβάζει ο Trent περιέχουν αυτούσιες φράσεις από το έργο του Lovecaft. Και τέλος βασική ιδέα της ταινίας όπου οι ανθρώποι μετατρέπονται σε Μεγάλους Παλαιούς και ξεχύνονται στους δρόμους σε ένα ατέλειωτο όργιο βίας θυμίζει το γνωστό απόσπασμα από το Call of Cthulhu

… for then mankind would have become as the Great Old Ones; free and wild and beyond good and evil, with laws and morals thrown aside and all men shouting and killing and revelling in joy. Then the liberated Old Ones would teach them new ways to shout and kill and revel and enjoy themselves, and all the earth would flame with a holocaust of ecstasy and freedom.

Από αυτή την ταινία μου έχει μείνει πάντα χαραγμένη στην μνήμη η τελευταία σκηνή όπου ο John Trent έχοντας ανακαλύψει πως στην πραγματικότητα δεν είναι παρα ένας από τους χαρακτήρες από τα βιβλία του Cane παρακολουθεί σε ένα άδειο σινεμά τον εαυτό του στην ίδια ταινία που βλέπουμε και εμείς καθώς γύρω του ο πολιτισμός διαλύεται.

 Άσχετο

Έψαξα να βρω από περιέργεια αν υπάρχει ελληνική μετάφραση του Who goes there? του Campbell  και ω, τι έκπληξη δεν κατάφερα να βρω ούτε δείγμα (το Who goes there? είναι ένα από τα γνωστότερα διηγήματα επιστημονικής φαντασίας) . Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό. Παλαιότερα προσπάθησα να βρω την ελληνική μετάφραση του There Will Come Soft Rains της Sara Teasdale αλλά ούτε και αυτό φαίνεται να υπάρχει μεταφρασμένο παρόλο που ανήκει στα σημαντικότερα ποιήματα του 20ου αιώνα. Έχω βρει μεταφράσεις του Lovecraft και άλλων κλασσικών συγγραφέων τρόμου αλλά δεν ξέρω αν υπάρχει στα ελληνικά όλο το έργο τους και ποια είναι η ποιότητα αυτών των μεταφράσεων. Πάντως αν ήταν στο χέρι μου θα φρόντιζα να υπάρχουν όσο το δυνατόν καλύτερες μεταφράσεις για όλα τα έργα των σημαντικότερων συγγραφέων του είδους μην σου πω πως θα τα μοίραζα και δωρεάν έξω από τα σχολεία. Και θα το πάω και ακόμα παραπέρα. Αν μπορούσα θα έκανα σαμποτάζ στα τυπογραφεία του ΟΕΔΒ και θα αντικαθιστούσα κάποια κείμενα (που εγώ κατατάσσω στη κατηγορία Death of the Mind) από τα βιβλία των νέων ελληνικών με μερικά από τα καλύτερα κείμενα των E. A. Poe, Lovecraft, Ray Bradbury, Stephen KingClive Barker κλπ. Πχ Θα άλλαζα το απίστευτα μίζερο “Να ‘σαι καλά, δάσκαλε!” του Γιώργου Ιωάννου απο το βιβλίο της Β’ Γυμνασίου με το Dagon του Lovecraft η με το κομμάτι με τον Danny στο δωμάτιο 237 από το The Shining του Stephen King. Γιατί όπως έχει πει και ο Μεγάλος

The one great crusade worthy of an enlightened man is that directed against whatever impoverishes imagination, wonder, sensation, dramatic life, and the appreciation of beauty. Nothing else matters. And not even this really matters in the great void, but it is amusing to play a little in the sun before the blind universe dispassionately pulverises us again into that primordial nothingness from whence it moulded us for a second’s sport.

Happy Halloween!

Bonus Video

Για το τέλος ρίξτε μια ματιά σε αυτό το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ για τη ζωή του Lovecraft. Γιατί κάτι μου λέει πως  όσο περνάει ο καιρός όλο και περισσότερο θα ακούτε το όνομα του

Σχόλια»

No comments yet — be the first.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: