jump to navigation

1,600 το κυκλαδικό ειδώλιο. Να το αφήσω; Φεβρουαρίου 3, 2007

Posted by Lida in Uncategorized.
trackback

Ασχετο: Ξεκίνησα να κάνω σχόλιο σε αυτό το άρθρο του e-roosters για τη συμμετοχή και ιδιωτών στις αρχαιολογικές ανασκαφές αλλά επειδή παρά είναι μεγάλο το βάζω σαν χωριστό post εδώ. Είναι μερικοί από τους λόγους για τους οποίους πιστεύω ότι αυτό δεν πρόκειται να γίνει ποτέ. Μπορώ να σκεφτώ άλλους τόσους αλλά δεν νομίζω ότι έχει νόημα να τους αναφέρω.

1) Όπως όλοι οι εμπλεκόμενοι με τον δημόσιο τομέα οι αρχαιολόγοι αντιδρούν στην συμμετοχή του ιδιωτών αλλά κυρίως εταιριών στα του κλάδου τους. Μάλιστα η αντίθεση αυτή για λόγους που ποτέ δεν κατάλαβα είναι πολύ πιο έντονη από αυτή που εκφράζουν πχ οι συνδικαλιστές της ΔΕΗ η του ΟΤΕ σε οτιδήποτε θα υπονοούσε συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στις ανασκαφές. Έχω ακούσει μια περίπτωση όπου ο υπεύθυνος αρχαιολόγος τα πήρε στο κρανίο όταν η ομάδα των εργατων/συντηρητών που εργαζόταν στην ανασκαφή που επέβλεπε, έκανε το λάθος να προμηθευτεί μεγάλες ομπρέλες ηλίου που είχαν επάνω τους το σήμα της κοκα-κόλα. Ίσως σε αυτό έχει ευθύνη και η απαράδεκτη συμπεριφορά των εργολάβων με τους οποίους έρχονται συχνά σε άμεση επαφή οι αρχαιολόγοι. Οποίος και να είναι ο λόγος μια απλή αναφορά είναι αρκετή για να μπει μπρος η γνωστή κασέτα του ξεπουλήματος και της εθνικής μειοδοσίας. Νομίζω ότι πιο συνεργάσιμες θα ήταν οι επιτύμβιες στήλες του εθνικού μουσείου παρά οι αρχαιολόγοι.

2) Η συμμετοχή ιδιωτών στης ανασκαφές θα έβαζε ένα τέρμα στην απόλυτη εξουσία που έχει η ο υπεύθυνος αρχαιολόγος της ανασκαφής. Αν οι μισά που μου έχουν διηγηθεί κατά καιρούς άνθρωποι που έχουν δουλέψει στις ανασκαφές ισχύουν τότε ο υπευθύνως αρχαιολόγος μπορεί να κάνει περίπου ότι γουστάρει μέσα στον αρχαιολογικό χώρο αγνοώντας κανόνες δεοντολογίας και ασφάλειας. Συχνά αυτή η συμπεριφορά έχει σαν αποτέλεσμα να καταστρέφονται ευρήματα η να χάνουν εντελώς την ερευνητική τους άξια. Ένας ιδιώτης σίγουρα θα απαιτούσε να υπάρχουν μέσα στην ανασκαφή αρχαιολόγοι και συντηρητές μισθωμένοι από τον ίδιο για να εξασφαλίσει την επένδυση του. Πιθανόν εκτός από τους δικούς του να επέτρεπε και σε τρίτους να συμμετάσχουν (π.χ. ερευνητές ξένων πανεπιστημίων) για εξασφαλίσει ένα επιπλέον έλεγχο από ανεξάρτητο φορέα. Όλα αυτά σίγουρα θα προκαλούσαν έντονες αντιδράσεις από όλους αυτούς που θα έχαναν ξαφνικά την πρωτοκαθεδρία (και τον τίτλο τις αυθεντίας μιας και συνήθως δεν επιτρέπουν σε κανένα άλλο να πλησιάσει την ανασκαφή «τους» και τα ευρήματα «τους»)

3) Ο αρχαιολογικός νόμος θέλει επισκευή και πέταμα. εκτός του ότι δεν έχει κανενός είδους πρόβλεψη για την θέση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους έχει κρυμμένα σε αρκετά σημεία εμπόδια που θα καθυστερούσαν αφάνταστα οποιαδήποτε τέτοιο προσπάθεια. Π.χ. πρόσφατα έμαθα από τον συναγωνιστή adamo ότι απαγορεύεται οποιαδήποτε δημοσίευση σχετικά με ένα αρχαιολογικό χώρο, εάν πρώτα δεν έχει ανασκαφεί και μελετηθεί πλήρως από τον αρμόδιο έφορο. Αυτό μπορεί να πάρει μερικές δεκαετίες και πρακτικά σημαίνει ότι κανένας αρχαιολόγος η ερευνητής που δεν ανήκει στην ομάδα που έχει αναλάβει την ανασκαφή ενός αρχαιολογικού χώρου δεν έχει συμφέρον να ασχοληθεί με αυτόν γιατί δεν ακόμη και αν το καταφέρει δεν θα μπορεί να δημοσιεύσει πουθενά την ερευνά του. Αυτό μπορεί να έχει άμεσες επιπτώσεις και στην άξια των ευρημάτων μιας και δεν νομίζω ότι υπάρχουν και πολλά μουσεία που θα ήθελαν να έχουν με κάτι που δεν έχει ερευνηθεί η ιστορική του αξία.

Δεν ξέρω γιατί υπάρχει αυτός ο απαράδεκτος περιορισμός αλλά υποψιάζομαι ότι έχει να κάνει με την ανάγκη να υπάρχει μια και μόνο μια επίσημη (και εθνικώς καθαρή) εκδοχή της ιστορίας. Αν επιτραπεί να γυροφέρνουν διάφοροι ερευνητές (ιδιώτες και μη) τους αρχαιολογικούς χώρους μπορεί να αρχίσουν να κυκλοφορούν ελεύθερα δημοσιεύσεις που να υποστηρίζουν ότι π.χ. οι μινωιτες κα οι πελασγοί δεν μιλούσαν ΕΛληνικα η ότι ο Πανικας δεν είναι απευθείας απόγονος του Μ.Αλεξανδρου. Και αυτό νομίζω ότι δεν το πολύ θέλουν ούτε οι αρχαιολόγοι ούτε ο Πανικας (και οι ψηφοφόροι του).

4) Ακόμη και αν επιτραπεί η πώληση των ευρημάτων και εμπλοκή ιδιωτικών εταιριών ειλικρινά δεν μπορώ να δω πως μπορεί να συμφέρει πραγματικά τους ιδιοκτήτες οικοπέδων. Συνήθως αρχαιολογικά ευρήματα ανακαλύπτονται όταν κάποιος αποφασίζει να χτίσει στο οικόπεδο του. Σε αυτή την περίπτωση οι περισσότεροι τα παραχώνουν και χτίζουν από πάνω γιατί αν τα δηλώσουν όπως ορίζει ο νόμος θα χρειαστεί να περιμένουν για μήνες η και χρόνια να ξεκινήσουν (και να τελειώσουν) οι ανασκαφές η να το απαλλοτριώσει το κράτος. Μέχρι τότε το οικόπεδο είναι άχρηστο γιατί ούτε να χτιστεί μπορεί ούτε να πουληθεί φυσικά. Ακόμη και με κάποιο μαγικό τρόπο απαλλοτριωθεί γρήγορα (και η αποζημίωση είναι καλή) τότε πρέπει να βρεθεί καινούριο οικόπεδο πράγμα που απαιτεί και χρήμα και χρόνο. Ένας τρόπος να λυθεί αυτό το πρόβλημα θα είναι ίσως η «αγορά» των ευρημάτων της ανασκαφής από το κράτος η από ιδιώτες. Η ανασκαφή θα γίνεται από το κράτος η από την ιδιωτική εταιρία και ο ιδιοκτήτης του οικοπέδου θα αποζημιώνεται για τον χρόνο που χάνει από την αγορά των ευρημάτων που θα αποκαλυφθούν. Αλλά είναι πολύ δύσκολο να εξασφαλίσει κανείς ότι η όλη συναλλαγή δεν θα καταλήξει να γίνεται κάτω από το τραπέζι.

5) Ακόμη και αν γίνει πραγματικότητα το σενάριο που περιγράφω στο νο.4 δεν ξέρω αν μπορεί να βελτιωθεί κάπως η φύση αυτού του είδους των ανασκαφών (σωστικές). Οι σωστικές ανασκαφές γίνονται στις περιπτώσεις που ο αρχαιολογικός χώρος πρέπει να χρησιμοποιηθεί για κάποιο άλλο σκοπό όπως η ανέγερση οικοδομής η κατασκευή κάποιου έργου. Όποιος θέλει να μάθει πως διεξάγονται αυτού του είδους οι ανασκαφές δεν έχει παρά να δει την ταινία του Φ. Κουτσαφτη «Αγελαστος Πέτρα». Ο χρόνος είναι πολύ πιεστικός και η πιθανότητες να γίνει καλή δουλειά είναι ελάχιστες. Μόνο αν απαλλοτριωθεί ο χώρος μπορεί κάποιος να δουλέψει άνετα και αυτό δεν βλέπω πως θα συνέφερε τον ιδιώτη αρχαιολόγο να το κάνει μιας και ακόμη και αν μπορούσε να πουλήσει όλα τα ευρήματα είναι αμφίβολο αν θα είχε κέρδος.

6) Οι ίδιοι οι χορηγοί δεν νομίζω ότι θα είχαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τέτοιου είδους χορηγίες. Εταιρίες οπός τράπεζες, κατασκευαστικές, τηλεπικοινωνιών που συχνά χορηγούν εκδηλώσεις σε αυτή την περίπτωση δεν θα είχαν την δημοσιότητα που τους εξασφαλίζει πχ μια συναυλία της Βανδη η μια παράσταση στο Μέγαρο Μουσικής. Μόνο κάποια σαν αυτές που γίνονται σε αίθουσες μουσείων (π.χ. σαν τις αίθουσες στο Victoria & Albert με τα ασιατικά εκθέματα που είναι χορηγίες της Samsung, της Sony κλπ) έχει νόημα. Ο μόνος χορηγός που θα έδειχνε πραγματικό ενδιαφέρον για τις ανασκαφές θα ήταν π.χ το Getty που θα αντάλλασσε την υποστήριξη σε χρήμα και εξοπλισμό με κάποια ευρήματα για το μουσείο του το οποίο έχει έλλειψη. Αλλά και πάλι το ενδιαφέρον τους θα ήταν μόνο για A’ quality stuff. Τα πήλινα λυχνάρια και τα σπασμένα αγγεία τι να τα κάνουν;.

Τέλος πάντων πολύ δύσκολο θέμα και δεν το βλέπω να λύνεται ποτέ.

Σχόλια»

1. Λύσιππος - Φεβρουαρίου 3, 2007

Μια επίσκεψη στο eBay.com θα σας πείσει ότι η εμπορία αρχαιοτήτων ανθεί και βασιλεύει.

2. adamo - Φεβρουαρίου 4, 2007

Να σημειώσουμε πως η severin διόρθωσε την απάντησή μου. Όχι ως προς το νόημα αυτών που έγραψα για τις αναχρονιστικές τακτικές που ευνοεί ο νόμος, όσο ως προς την ακρίβεια (ειδικά την χρονική).

Ως προς το υπόλοιπο άρθρο σου τώρα:

1. Δύο κακά δεν κάνουν ένα καλό. Είναι γεγονός πως η συμπεριφορά πολλών αρχαιολόγων είναι τέτοια που εμείς οι CS orineted την ονομάζουμε αναχρονιστική. Αυτό δεν σημαίνει πως μια απ’ευθείας εμπλοκή των ιδιωτών θα διόρθωνε τα πράγματα. Δεν είμαι σίγουρος πως θέλουμε να θεωρηθεί η ανασκαφική δραστηριότητα μία ακόμα απελευθερωμένη αγορά.

2. Δεν γνωρίζουμε όλες τις συνθήκες που προκάλεσαν την ταπηροκρανίωση για τις ομπρέλες coca-cola. Δεν ξέρεις αν ο αρχαιολόγος ήταν συμβασιούχος ή όχι, εάν ήταν ο έφορος ή όχι και με ποιον θα μπορούσε να είναι στα μαχαίρια. Τυπικά, ομπρέλες με διαφημιστικά θα μπορούσαν να του δημιουργήσουν μεγάλο πρόβλημα, αρκεί να υπήρχε ο κατάλληλος καλοθελητής (και η εμπειρία μου σαν εργαζόμενος στο Δημόσιο μου έχει μάθει πως υπάρχει πάντα, ακόμα κι αν δεν το περιμένεις).

3. Νομίζως πως περιγράφεις απόλυτα το σκεπτικό του νόμου σε ότι αφορά την μη εμπλοκή ιδιωτών στην μελέτη των ευρημάτων.

4. Εάν πρέπει να γίνει σωστική ανασκαφή στο χώρο σου, τότε έχεις δύο επιλογές:
α. Να περιμένεις για ακαθόριστο χρονικό διάστημα μέχρι να την κάνει η Εφορεία. Το χρονικό διάστημα είναι ακαθόριστο γιατί φυσικά η Εφορεία δεν έχει ούτε εργάτες, ούτε Αρχαιολόγους. 45 πήρε πρόσφατα με γραπτές εξετάσεις και ο προηγούμενος διαγωνισμός είχε γίνει το 1991. Μεσολάβησαν βέβαια και ΙΔΑΧοποιήσεις με το ΠΔ/164 και τα προηγούμενα, αλλά αυτές μπορεί να πει κανείς είναι προσλήψεις χωρίς πλάνο για την υπηρεσία.
β. Να επωμιστείς εσύ το κόστος της ανασκαφής, πληρώνοντας συμβασιούχο αρχαιολόγο και εργάτες για να εκτελέσουν την ανασκαφή για λογαριασμό της Εφορείας. Εδώ τα πράγματα είναι πιο γρήγορα. Εξαρτάται φυσικά και το μέρος. Πόσο γρήγορα μπορούν να είναι στο Άργος, τη Θήβα ή τα Μέγαρα που είναι χτισμένες πάνω στην αρχαία πόλη;

5. Πέτρα rules! Αυτό είναι ένα DVD που πρέπει να αγοράσει πολύς κόσμος, μόνο και μόνο σαν ανταμοιβή για τη δουλειά του σκηνοθέτη.

6α. Πόσο έτοιμοι είμαστε να δούμε ανεγερμένη την ταμπελάρα ενός χορηγού δίπλα από ένα αρχαίο ναό; (Πως φαίνεται σε μερικές αποκαταστάσεις νεοκλασσικών, αλλά στο πιο μεγάλο και φανταιζί) Γιατί ο κάθε χορηγός αυτό θα έχει σαν ελάχιστη απαίτηση.

6β. Τα λυχνάρια επειδή ήταν μόδα που άλλαζε συχνά είναι από τους καλύτερους τρόπους χρονολόγησης ευρημάτων (or so I hear).

IMHO, το πρόβλημα δεν είναι ο Νόμος. Αν σκεφτείς καλοπροαίρετα, η απαίτηση μη δημοσίευσης μέχρι την πλήρη μελέτη ενός χώρου είναι λογική: Δεν μπορείς να βγεις και να ισχυρίζεσαι μπαρούφες για ένα χώρο και να αλλάζεις θέση άποψη για τη χρήση του κάθε χρόνο.

Φυσικά και γίνεται abuse η συγκεκριμένη διάταξη και άνθρωποι βρίσκονται να έχουν υπό την κυριαρχία τους υλικό για 10 ζωές το οποίο μένει αναξιποίητο. Η γνώμη μου είναι όμως πως οι συγκεκριμένοι abusers ακόμα κι αν δεν υπήρχε αυτή η διάταξη θα έβρισκαν άλλο τρόπο για να κάνουν τα ίδια. Ή μήπως δεν υπάρχουν τέτοιου τύπου abusers που απλώνουν τον μανδύα της «αυθεντίας» τους και σε άλλα επιστημονικά πεδία;

Επομένως αυτό που χρειάζεται είναι αλλαγή της νοοτροπίας. Και για αυτό χρειάζεται πολιτική βούληση και προσλήψεις:

Χρειαζόμαστε στρατιές από Αρχαιολόγους, συντηρητές και εργάτες (που να πληρώνονται καλά και στην ώρα τους, ρωτήστε π.χ. κάποιο συμβασιούχο συντηρητή να σας πει πόσα παίρνει). Χρειαζόμαστε να γίνουν «ανασκαφές» στις αποθήκες. Να μελετηθεί το αρχειοθετημένο υλικό, να συντηρηθεί και να αναδειχθεί. Και φυσικά, αφού όπου και να σκάψεις θα βρεις, όλους αυτούς τους χρειαζόμαστε και «εκεί έξω» αφού αποδεδειγμένα αριθμητικά είναι πολύ λίγοι. Εάν ήταν περισσότεροι και τα «προσωπικά φέουδα» που σχηματίζονται θα ήταν λιγότερα.

3. vrypan|net|weblog » Αρχαιολογικές ανασκαφές: δημόσιο και ιδιώτες - Φεβρουαρίου 4, 2007

[…] για ένα θέμα που αγνοούσα παντελώς γίνεται εδώ και εδώ: θα μπορούσαν ιδιώτες να συμμετέχουν στις […]

4. severin - Φεβρουαρίου 4, 2007

«45 πήρε πρόσφατα με γραπτές εξετάσεις και ο προηγούμενος διαγωνισμός είχε γίνει το 1991. Μεσολάβησαν βέβαια και ΙΔΑΧοποιήσεις με το ΠΔ/164 και τα προηγούμενα, αλλά αυτές μπορεί να πει κανείς είναι προσλήψεις χωρίς πλάνο για την υπηρεσία»
Adamo και πάλι μια διορθωσούλα όχι επί της ουσίας: 85 αρχαιολόγους πήρανε στον ετλευταίο διαγωνισμό και ειχε να γίνει από το ’93. Τότε είχαν πάρει λιγότερους. Είμαι από τους δύστυχους που δεν πέρασαν στο παρα τρίχα αλλά από τους ευτυχείς που τους έπιασε η το Π.Δ. για τημονιμοποίηση (μετά από 14,5 χρόνια διακοπτόμενων συμβάσεων και ταλαιπωρίας)

5. severin - Φεβρουαρίου 4, 2007

Παρέλειψα να σε συγχαρώ Lida για το πολύ ενδιαφέρον post που ξε-σηκώνει πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Και τώρα επί της ουσίας, για την ιδιωτικοποίηση της αρχαιολογικής έρευνας:
Υπάρχει ήδη έτοιμο το παράδειγμα των αναστηλώσεων των βυζαντινών και μεταβυζαντινών/νεώτερων μνημείων (πύργοι, μοναστήρια, κατοικίες, εκκλησίες), με το οποίο εμπλέκομαι άμεσα μιας καιδουλεύω χρόνια και σε Εφορείεςκαι σε εργολάβους. Από την εποχή του Ευ. Βενιζέλου στις Εφορείες δεν δίνεται πλέον ούτε η ελάχιστη οικονομική και τεχνική δυνατότητα για αναστηλώσεις μνημείων. Υπάρχουν πια μόνο τα Κοινοτικά προγράμματα που μετά από διαγωνισμούς παραχωρούνται σε εργολάβους από την αρμόδια διεύθυνση αναστήλωσης του ΥΠ.ΠΟ, η οποία έχει και την επίβλεψη (η Εφορεία έχειμόνο την εποπτεία). Ο εργολάβος συνήθως δεν ενδιαφέρεται για το ερευνητικά σωστό αποτέλεσμα μιας αναστήλωσης, ο υπέυθυνος του έργου δεν είναι καν αρχιτέκτων αλλά πολιτικός μηχανικός και δεν έχει ασχοληθείστις σπουδές του με μνημεία. Συχνά (όχι πάντα) κουκουλώνει τα πράγματα όπως-όπως για να προλάβει προσθεσμίες και να βγάλει περισσότερα χρήματα. Κάποια μνημεία έγιναν αγνώριστα εξαιτίας τους. Είχα την τύχη και την ατυχία να συμμετέχω σε τέτοιες εργολαβίες ως «σύμβουλος» επειδή είναι υποχρεωμένοι να προσλαμβάνουν αρχαιολόγο. Μου έχει ζητηθεί να αποκρύω από την υπηρεσία πως βρέθηκαν ανθρώπινα οστά σε μια εκσκαφή γιατί αν γινόταν έρευνα θα έπρεπε να καθυστερήσει το έργο καινα χαθούν λεφτά. Δεν το απέκρυψα. Ίσως να μην ήταν σημαντικά τα συγκεκριμένα ευρήματα, δεν έχει σημασία αυτό. Σημασία έχει ότι, αν ήμουν απόλυτα εξαρτημένη οικονομικά από τον εργολάβο, θα απέκρυπτα το εύρημα. Αυτό είναι ένα μικρό παράδειγμα για τό κακό που μπορεί να κάνει στην έρευνα η ιδιωτικοποίησή της.

Όσο για τις ανασκαφές, νομίζω μεγαλύτερη ελευθερία «λόγου» έχει ένας αρχαιολόγος (αυτό βέβαια ισχύει όταν είναι μόνιμος και δε φοβάται μην τον απολύσουν) παρά εκείνος που θα προσληφθεί από κάποιον εθνικόφρονα – ελληνάρα που θέλει να βρει τον ταφο του τάδε και προσπαθεί να το αποδείξει πάση θυσία (βλέπε φιάσκο Σουβαλτζή). Γιατί δυστυχώς στην Ελλάδα θα είναι πολλοί αυτοί που θα πληρώσουν για τέτοιου είδους «έρευνες» .

Από την άλλη, από την άποψη της νοοτροπίας στοντρόπο ερμηνείας τωναρχαιολογικών ευρημάτων και κυρίως απόπλευράς τεχνολογίας η Αρχαιολογική Υπηρεσία είναι απίστευτα πίσω και δεν πρόκειται να πάει μπροστά, όταν οι περισσότεροι μόνιμοι αρχαιολόγοι είναι λίγο πριν τη σύνταξη και σκέφτονται με τα μυαλά του ’50. Αν υπάρξει ιδιωτική πρωτοβουλία που θα προωθεί την έρευνα με σωστά standards, εγώ μέσα, κι ας είναι και η coca cola χρηματοδότης!

Ευχαριστώ και συγγνώμη Lida αν καταχράστηκα το χώρο σου!

6. Titanas - Φεβρουαρίου 4, 2007

4) Ενδιαφερόμαστε να πουλήσουμε τα ευρήματα και να τελειώσουμε στα γρήγορα ή να διαφυλάξουμε και να μελετήσουμε σωστά τον χώρο. Γνωρίζω ότι η συστηματική μελέτη είναι χρονοβόρα και τίποτα δεν θα είχε χτιστεί στην Αθήνα αν τα πράγματα ήταν έτσι.

Αναρωτιέμαι όμως τι θα γινόταν αν κατά την διάρκεια των έργων του Μετρό όλα τα άνευ αξίας αγγεία και αμφορείς που βρέθηκαν ήταν διαθέσιμα προς πώληση στους πολίτες. Ποιος, που, ποτε, γιατί , με πιο δικαίωμα κλπ.

Θα προτιμούσα να βρεθεί μια λύση έτσι ώστε μέρη σαν αυτό να χαίρουν μεγαλύτερης προσοχής, φροντίδας και επιμέλιας και όχι την κλασσική αντιμετώπιση ήρθαμε – είδαμε – φύγαμε.

Δυστυχώς και από την δική μου εμπειρία στον Δημόσιο θα συμφωνήσω με τον adamo. Ο καλοθελητής πάντα υπάρχει.

7. ο δείμος του πολίτη - Φεβρουαρίου 4, 2007

Δεν κατανοώ τη λογική της επίσημης ιστορίας. Οι Πελασγοί και οι Μινωίτες δεν ξέρουμε αν μιλούσαν ελληνικά (π.χ. η λέξη Μίνως ή Όλυμπος δεν είναι ελληνικές-ινδοευρωπαϊκές). Και η εθνική μας ιστορία το αποδέχεται αυτό (δέστε σχολικά εγχειρίδια). Αλλά μη ξεχνάτε ότι δεν βγάζουν οι αρχαιολόγοι την ιστορία (υπάρχουν και ιστορικοί) και εκείνοι που τη βγάζουν είναι εντεταλμένοι του ΥΠΕΠΘ, ούτως ή άλλως.

Ωστόσο, αξίζει να πω ότι τα προβλήματα είναι υπερβολικά πολλά στο ζήτημα. Τα άρθρα του αναφερόμενου ιστολογίου είναι γνωστά για τη νεοφιλελεύθερη πολιτική σκοπιά τους που όλα στηρίζονται και οδηγούν στο ιδιωτικό συμφέρον. Όμως το ζήτημα του πολιτισμού και της αρχαιοκαπηλίας είναι μία ιδιαίτερη κατάσταση, που επέτρεψε σε πολλές χώρες και οίκους εμπορικούς να θησαυρίσουν (βλέπε δημοπρασίες με παράνομα αντικείμενα που αποκαλύφθηκε δεκάδες φορές, βλέπε Ελβετία με το απόρρητο που ευνόησε τη μεταφορά αρχαίων ή άλλων λαθραίων αντικειμένων).

Είμαι κατά μιας τέτοιας λογικής επειδή ακριβώς όλα ξεπουλιούνται και δε διασφαλίζεται καμία προστασία για τον πολίτη ή για τον πολιτισμό και τα αρχαία αντικείμενα. Δεν είμαι βέβαια αρχαιολάγνος ούτε εθνικιστής, αλλά ο πολιτισμός έχει μία αξία που πρέπει να τη διαφυλάξουμε και όχι να την οδηγήσουμε -όπως οδηγήσαμε το τραγούδι και την ελληνική μουσική σε χέρια ιδιωτών που τα ξεπουλάνε μέσα σε νυχτερινά καταγώγια και σκυλάδικα.

8. Deepest Blue - Φεβρουαρίου 4, 2007

Τίποτα ιδιαίτερο, απλώς να καταθέσω τις πολυπληθείς αφηγήσεις που έχουν φτάσει στ’ αυτιά μου για την προχειρότητα με την οποία διεξάγονται οι επίσημες ανασκαφές. Κάποιες απ’ αυτές τις αφηγήσεις θα μπορούσαν να γίνουν ανέκδοτα.

Επίσης, ο Πανίκας ΕΙΝΑΙ ο Μέγας Αλέξανδρος αυτοπροσώπως.

ΥΓ: Δεν ανήκω στο χώρο των αρχαιολόγων/συντηρητών, απλώς τυγχάνει να σχετίζομαι με αρκετούς

9. adamo - Φεβρουαρίου 4, 2007

@severin:
Και για να μην υποπέσω και σε άλλο αριθμητικό λάθος, γράψε πόσο καιρό φημολογούνταν ο διαγωνισμός, πόσο καιρό διήρκεσε η διεξαγωγή του και πότε βγήκαν τα αποτελέσματα.

10. parafonos - Φεβρουαρίου 4, 2007

υπογράφω τις θέσεις σου…

11. severin - Φεβρουαρίου 5, 2007

@adamo δεν θέλω ούτε να το θυμάμαι. Από το Μάϊο το ’93, (πήρανε τότε περίπου 40 άτομα) μέχρι το 2004 πέρασαν 11 χρόνια. Οι πιο έντονες φήμες για το διαγωνισμό άρχισαν γύρω στο 1999. Μία παίρναμε τα βιβλία μια τα αφήναμε…
Ο διαγωνισμός προκυρήχθηκε Οκτώβριο του 2003 και έγινε Ιούνιο του 2004. Τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν το Μάρτιο του 2005.

Μιλάμε για διαγωνισμό που κράτησε τρία Σαβατοκύριακα με 13 μαθήματα (στον κλάδο μου) εφ’όλης της ύλης του πανεπιστημίου και όχι μόνο, παρωχημένης νοοτροπίας (π.χ. εμείς οι «βυζαντινοί» διαγωνιστήκαμε στις γνώσεις μας πάνω στην εκκλησιαστική κεντητική αλλά όχι στην κεραμική!!!) πρόχειρα ετοιμασμένος και -το χειρότερο- οι διαδικασίες δεν ήταν και τόσο διαφανείς, σε αντίθεση με τους διαγωνισμούς του ’92 και του ’93. Τότε, αν και δεν υπήρχε ο ΑΣΕΠ, τα θέματα κληρώνονταν μπροστά μας από κάποιον υποψήφιο κάθε μέρα και η επιτροπή ήταν παρούσα και ανοιχτή σε ερωτήσεις.

Αμ το άλλο; Οι αρχιτέκτονες-αναστηλωτές στο ΥΠ.ΠΟ είναι είδος προς εξαφάνιση. Γι’ αυτούς δε γίνεται ούτε διαγωνισμός ούτε μονιμοποιήσεις (το Π.Δ. σε κάνει αορίστου χρόνου και όχι μόνιμο, έχει διαφορά). Η τελευταία φορά που έγινε μόνιμος αρχιτέκτονας ή μηχανικός στο YΠ.ΠΟ ήταν το ’95, ένας πολύ μικρός αριθμός. Δηλαδή οι αρχιτέκτονες – μηχανικοί είναι είτε διευθυντές είτε συμβασιούχοι, οι οποίοι ασχολούνται κυρίως με τη λάντζα (οικοδομικός έλεγχος κοντά σε μνημεία) Ποιος θα κάνει τη δουλειά; Ο εργολάβος!!!

12. adamo - Φεβρουαρίου 5, 2007

@severin:

Ευχαριστώ για το ιστορικό. Η κουμπάρα μου («κλασσική») είχε ξεκινήσει το διάβασμα από το 2002 χωρίς να είναι καν ορατή μια ιδέα ημερομηνίας του διαγωνισμού.

«το Π.Δ. σε κάνει αορίστου χρόνου και όχι μόνιμο, έχει διαφορά»

Είμαι ΙΔΑΧ και γνωρίζω τη διαφορά πολύ καλά. Δυστυχώς ο πολύς κόσμος και δεν την ξέρει και δεν θέλει να την καταλάβει («αφού στο Δημόσιο δουλεύεις, τι μου λες τώρα;»).

13. Ευάγγελος Δ. Σπινέλλης - Φεβρουαρίου 6, 2007

Ειμαι δικηγόρος και εχω κάνει μεταπτυχιακά στο δίκαιο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς (βλ. url). Το θέμα για τις «ιδιωτικές ανασκαφές» είναι πολύ ενδιαφέρον, αλλά δεν μπορεί να περιοριστεί εδώ. Μερικές μόνο παρατηρήσεις πάνω στα ζητήματα που θίγονται (σε παρένθεση οι αριθμοί των παραγράφων που αναφερόνται στο σχόλιό σας). Σημειωτέον, δεν είμαι απολογητής της σύνταξης του νομοθετήματος του ΑρχΝ, ούτε θιασώτης της μιας ή άλλης πολιτικής παράταξης

για το 2): «διεπιστημονικότητα» (άρα και η συμμετοχή συντηρητών σε ανασκαφές) προβλέπεται από το ν. 3082/02 (Αρχ.Ν) και είναι προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας διενέργειας ανασκαφής. Το ζήτημα είναι κατά πόσο τηρείται αυτό στην πράξη. Ομοίως πρόβλέπεται από το νόμο η διενέργεια ανασκαφών από ή με τη συμμετοχή ξένων αρχ/κων σχολών ή αποστολών (αρθρο 36 παρ. 2).

για το 3): Πράγματι υπάρχει τέτοιο περιορισμένο χρονικά δικαίωμα αποκλειστικότητας σε δημοσίευση. Νομίζω όμως ότι ο Αρχ. Ν δεν απαγορεύει τη δημοσίευση που γίνεται για επιμέρους επιστημονικά ζητήματα και πριν την παρέλευση των προθεσμιών που προβλέπει, με την άδεια του διευθύνοντος την ανασκαφή. Τα περί «επίσημης καταγραφής της ιστορίας» θεώρώ ότι είναι «θεμιτά (ή «αθέμιτα», αντίστοιχα) εφόσον τεκμηριώνονται (ή δεν «τεκμηριώνονται) με επιστημονικά επιχειρήματα, από όποια πλευρά κι αν προέρχονται, και δεν είναι δουλειά ενός Αρχ.Ν να τάμει αυτό το ακανθώδες ζήτημα.

για την πώληση ευρημάτων ανασκαφής (υπο 4): Προβλέπεται υπό προϋποθέσεις, αλλά δεν θεωρών ότι ως κράτος είμαστε έτοιμοι να το αποδεχθούμε a priori, διότι προϋποθέτει, όπως επισήμαναν και άλλοι σε άλλα χωρία, πολιτική βούληση (για στελέχωση, εξεύρεση πόρων, κονδυλίων κ.λ.π.). Επίσης, επισημαίνω ότι «αγορά» των προϊόντων ανασκαφής και εν γένει «κινητών μνημείων», όπως ονομάζει τα άξια προστασίας πολιστιστικά αγαθά ο Αρχ.Ν, προβλέπεται σε αρκετές περιτπώσεις (λ.χ. άρθρα 28 παρ. 5,6 άρθρο 31 παρ. 11) και όχι μονο από το Κράτος, αλλά και από ιδιώτες (= «συλλέκτες»).

«πήλινα λυχνάρια και σπασμένα αγγεία» – «first quality stuff» (υπό 6): Εάν από τα πρώτα υπάρχουν σωρεία σε μια ανασκαφή, ας έιμαστε ρεαλιστές και ας επιτρέψουμε την πώληση, εξαγωγή και ενδεχομένως καταστροφή τους, αφού προηγουμένως γίνουν οι σχετικές καταγραφές, τεκμηριώσεις και διασύνδεσή τους με το περιβάλλον. Αναφορικά με τα δεύτερα, δεν είναι υποχρεωτικό να τα «ξεπουλήσουμε στους ξένους», θα επρεπε να μπορούμε στο πλαίσιο του νόμου να συνάπτουμε ειδικές συμφωνίες, που να διευκόλυναν και την Χ ιδιωτική εταιρία να έχει υπό την «αιγίδα» της κάποιες επιμέρους συλλογές στις αίθουσες των μουσείων μας ή στην χορηγία της διενέργειας μιας ανασκαφής. Αλλά αυτό, πέρα από πολιτική βούληση, θέλει και δυνατότητα πολιτικής επιβολής, κάτι που επίσης εκφεύγει των ορίων του Αρχ.Ν

14. Lida - Φεβρουαρίου 6, 2007

Έχω εγκαταστήσει τα Vista στο μηχάνημα μου και είμαι ακόμη στα μαστορέματα. Όποτε μπορέσω θα απαντήσω σε μερικά από τα σχόλια.

15. museologist - Φεβρουαρίου 6, 2007

Λήδα, έχεις θέσει πολλά και ενδιαφέροντα θέματα…

Εν συντομία: ιδιωτική πρωτοβουλία στις ανασκαφές: ναι, με προϋποθέσεις. Σε μορφή χορηγίας θα ήταν το καλύτερο. Δηλαδή να μην εμπλέκεται ο ιδιώτης στην επιστημονική διαδικασία. Πάντως ιδιώτες εμπλέκονται στις ανασκαφές ήδη (δεν ξέρω αν αναφέρθηκε στα σχόλια). Στις λεγόμενες σωστικές ανασκαφές: αν θέλεις να χτίσεις σπίτι και βρεις αρχαιότητες, νομίζω ότι ο εργολάβος μπορεί να «νοικιάσει» αρχαιολόγους (μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων) για να γίνει η σωστική ανασκαφή πιο γρήγορα και να μην μπει στην ουρά με τις υπόλοιπες δουλειές της αντίστοιχης Εφορείας Αρχαιοτήτων.

Αυτή τη στιγμή είναι ουτοπικό (για διάφορους λόγους που έχουν να κάνουν και με την εθνικοκοινωνικοπολιτισμική αξία αλλά και με την τιμή των τετιμημένων…) να μιλάμε για νόμιμη αγοραπωλησία αρχαιοτήτων (δηλαδή για αντικείμενα που φτάνουν μέχρι το 1830μΧ). Μέσω των αρχαιοπωλών αντικείμενα μετά το 1830 πωλούνται και αγοράζονται. Πάντως υπάρχει πρόβλεψη για αμοιβή όσων υποδεικνύουν την εύρεση αρχαιοτήτων (άλλο πόσο και πότε αμοίβονται).

Θεωρώ ότι εμπλοκή ιδιωτών στην αξιοποίηση μουσείων και αρχαιολογικών χώρων θα ήταν περισσότερο θεμιτή και λιγότερο προβληματική. Νομίζω ότι ο νέος νόμος (ή διάταγμα;) περί χορηγιών είναι (και) προς αυτή την κατεύθυνση.

Εν ολίγοις, πολλά από τα προβλήματα γεννιούνται λόγω της ελλιπούς στελέχωσης των Αρχαιολογικών Εφορειών, της μικρής χρηματοδότησης και από την άλλη της συνεχούς ανασκαφής νέων χώρων. Νομίζω ότι ο Ευ. Βενιζέλος όταν ήταν Υπουργός Πολιτισμού είχε πει να κλείσουν οι νέες ανασκαφές για κάμποσα χρόνια μέχρι να γίνει η μελέτη και η δημοσίευση των υπαρχόντων. Δεν νομίζω ότι είχε απήχηση. Εγώ δεν θα έλεγα να κλείσουν, αλλά να μειωθούν. Και φυσικά να αυξηθούν οι αρχαιολόγοι της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας…

Αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει να υπάρχει εθνική στρατηγική για την αρχαιολογία και τα μουσεία. Να συνδεθεί με την εκπαίδευση και την κοινωνία και να μην συμβαίνει εκτός αυτών ή σε αντιπαράθεση. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή απτός κοινωνικός ρόλος τόσο της Αρχαιλογίας όσο και των Αρχαιολογικών Μουσείων. Όλα είναι στον αέρα. Και αυτό φυσικά φαίνεται και από το γεγονός ότι στον τελευταίο διαγωνισμό που αναφέρθηκε σε άλλα σχόλια πήραν μόνο 9 μουσειολόγους…που είναι φυσικά οι 9 πρώτοι μουσειολόγοι του Ελληνικού Κράτους από ιδρύσεώς του! (Δεν θα αναφερθώ στη παρωδία των εξετάσεων). Όταν έχεις εκατοντάδες μουσεία και κανέναν άλλο πλην αυτών των 9 που να ασχολούνται συστηματικά με τα μουσεία και να έχουν την απαραίτητη επιστημονική κατάρτιση περί μουσείων, αυτό νομίζω λέει πολλά για το πώς βλέπουμε και τα μουσεία και την αρχαιολογία…

16. niovi - Φεβρουαρίου 25, 2007

Coucou! Allo pragma epsaxna kai allou epesa…Sygxwrhste mou de ta fragkolevantinika alla an exete pote bre8ei mprosta apo plhktrologio gallikou ypologisth, isws katalabainete ti pernaw…
Eimai amesa endiaferomenh kai briskw poly endiaferouses polles apo tis apopseis pou eida katagegrammenes. Exw pollous filous arxaiologous (dystyxws elaxistoi exoun thn tyxh na einai monimoi) kai xerw poly kala ti travane (ektos apo ta mallia tous). Sas yposxomai oti 8a tous kanw forward to url. Nomizw oti 8a epanel8w drimyterh, alla afhste me pros to paron na pw mia koubenta gia tous xorhgous kai tis xorhgies: 8a mporousan na epiteux8oun polla an polloi den fainontaan toso arnhtikoi h pswroperhfanoi. Apokleiw thn opoiadhpote eidous xorhgia gia anaskafh, ti 8a ginotan omws an hmastan ligo pio katadektikoi sta mouseia h se mnhmeia pou xrhzoun anasthlwshs? Pistepste me, polla.
Sthn Agglia kai thn Amerikh exoun katalabei peri tinos prokeitai kai exoun piasei ton tauro apo ta kerata.
An kapoios episkeftei thn tate modern sto londino, kai perasei apo tis toualettes, 8a prepei na einai tyflos gia na mhn parathrhsei bgainontas thn leykh epigrafh panw sthn porta:
To xarti toualettas htan mia prosfora enos anwnymoy dwrhth!
Cheers!


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: