jump to navigation

281 Αύγουστος 25, 2005

Posted by Lida in Uncategorized.
trackback

Εμ, έπρεπε να το είχα γράψει εκείνο το post περί Κωνσταντινούπολης αγαπητέ mperedim τότε αλλά δεν είχα χρόνο. Μιας και μας ήρθε και το άλλο θέμα περί υπογραφών ας πω απλά κάποια πράγματα για την Αγια Σοφία.

Θυμάμαι τα καραβάνια του κόσμου (έλληνες και απροσδιορίστου είδους σλαβόφωνοι οι περισσότεροι), το στρίμωγμα στα εισιτήρια και στον αστυνομικό έλεγχο (κάνουν έλεγχο στης εισόδους σχεδόν όλων των αρχαιολογικών χωρών). Μέσα υπήρχε μια εικόνα πλήρους εγκατάλειψης με τα αποκαλυμμένα ψηφιδωτά και τοιχογραφίες σε κακή κατάσταση, ακόμη και τα μεταγενέστερα ισλαμικά μέρη ήταν σε κακό χάλι. Στην μέση του ναού δέσποζε το εντυπωσιακότερο για μένα στοιχείο του χώρου, η τεραστία και εξαιρετικά πολύπλοκη μεταλλική σκαλωσιά που έφτανε μέχρι τον τρούλο όπου γινόντουσαν κάποιες εργασίες. Ας είναι καλά η Αρχαιολογική Σχολή των φονιάδων των λαών αμερικάνων που κάνει κάποια υποτυπώδη συντήρηση εκεί μέσα.

Όσο ήμουν στον χώρο αλλά και έξω δεν ένοιωσα ούτε στιγμή καμία αίσθηση οικειότητας η ότι»είναι δικιά μας». Γενικότερα δεν είχα αυτή την αίσθηση σε κανένα από τα βυζαντινά μνημεία της Κωνσταντινούπολης που επισκέφθηκα και πρέπει να ομολογήσω το»είναι δικά μας» δεν το έχω νιώσει για σχεδόν κανένα αρχαιολογικό χώρο βυζαντινό η αρχαιοελληνικό (στην Ελλάδα και αλλού). Ειδικά η Αγια Σοφία μου ήταν ακόμη πιο ξένη, την ένιωθα σχεδόν σαν μια μεγαλύτερη έκδοση του «Πάνθεον» της Ρώμης παρά σαν κάποια από της εκκλησίες που έχω επισκεφτεί κατά καιρούς.

Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω τι υπάρχει το τόσο οικείο εκεί μέσα που κάνει τους έλληνες να θεωρούν αυτό το μνημείο δικό τους. Τι παραπάνω»Ελληνικότητα» βλέπουν αυτοί που δεν βλέπω εγώ (που στο κάτω-κάτω προέρχομαι από επάγγελμα που έχει άμεση σχέση με όλα αυτά); Ο τρόπος σκέψης και η νοοτροπία των ανθρώπων που το έφτιαξαν βρίσκονται έτη φωτός μακριά από ότι θεωρούμαι εμείς»δικο μας». Το ίδιο ισχύει και για τους Οθωμανούς που το μετέτρεψαν αργότερα σε τζαμί σε σχέση με τους σύγχρονους τούρκους. Γιατί λοιπόν δεν το αποδεχόμαστε (και εμείς και αυτοί) σαν αυτό που πραγματικά είναι, ένα παγκόσμιο μνημείο που όλη η ανθρωπότητα έχει ίσα δικαιώματα απάνω του (το ίδιο ισχύει και για την Ακρόπολη, τους Δελφούς, την Ολυμπία κλπ). Γιατί θέλουμε σώνει και καλά να είναι»δικά μας»;

Advertisements

Σχόλια»

1. mperedim - Αύγουστος 26, 2005

Εγώ πάντως πολύ θα γούσταρα αυτοί οι παλαβοί που κατά καιρούς βλέπουμε στην τηλεόραση να κάνουν κατ’ αντιστοιχία μια κίνηση συλλογής υπογραφών ώστε ο Παρθενώνας (και οι Δελφοί, και η Ολυμπία, και …) να ανακυρηχθούν επίσημα τόποι λατρείας του Δωδεκάθεου. Όχι γιατί θα συμφωνούσα, απλά για το τζέρτζελο της υπόθεσης :->

2. Oneiros - Σεπτεμβρίου 2, 2005

Επιτέλους, αυτό είναι το πρώτο σχόλιο που μου επέτρεψε να κάνω το blog σου όλο το καλοκαίρι. Ελπίζω να πέρασες καλά στην άδεια, κι ας ήταν μονοβδόμαδη. Περιμένω εντυπώσεις από το GTA SanAn!

3. Lida - Σεπτεμβρίου 2, 2005

Ti egine re pedia? eixe problima to haloscan kai den milise kaneis? Telos pandon kali itan i adia (makari na itan parapano). To GTA SA to exo teliosei, einai TERASTIO kai einai poli kalo. Tha gia review den to blepo pantos (tha do an tha exo kefi).

4. Panos Oikonomou - Σεπτεμβρίου 3, 2005

Βασικά νομίζω πως δεν νιώθεις «δικά» σου κάποια μνημεία για τους εξής λόγους:
1.Δεν πιστεύεις στην έννοια του έθνους,μιας ομάδας δηλ ανθρώπων με συλλογικό συνειδητό.
2.Δεν σε ενδιαφέρει η έννοια της ιστορικής συνέχειας εν γένει.Ο κόσμος ξεκίνησε όταν γεννήθηκες και θα τελειώσει όταν πεθάνεις..
3.Ίσως και ελλιπείς γνώσεις σε ιστορικά θέματα…

5. Lida - Σεπτεμβρίου 3, 2005

Διευκρίνιση: σε κανένα σημείο του παραπάνω post λέω ότι δεν θεωρώ την Αγια Σοφία και τον Βυζαντινό πολιτισμό κομμάτι της ελληνικής ιστορίας και της ελληνικής εθνικής συνείδησης με την μορφή που έχει αυτή σήμερα. Αυτό θα ήταν παράλογο. Όμως πιστεύω ότι το γεγονός ότι οι έλληνες αναγνωρίζουν στοιχεία από την κληρονομιά και την ιστορία τους σε αυτά τα μνημεία δεν θα έπρεπε να τους κάνει να τα θεωρούν «Δίκα τους» και να απαιτούν, όπως συχνά γίνεται την αποκλειστική κυριότητα επάνω τους. Το ότι το βυζάντιο αποτελεί τμήμα της ελληνικής ιστορίας δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει τεράστια απόσταση σε ότι αφορά τον τρόπο σκέψης, την νοοτροπία, ακόμη και την «εθνική συνείδηση» (αν μπορούμε να μιλήσουμε για κάτι τέτοιο) των ανθρώπων που κατασκεύασαν το ναό που βλέπουμε σήμερα σε σχέση με τον σημερινό έλληνα η ακόμη και τον κάτοικο του ελλαδικού χώρου κατά την μεταβυζαντινή εποχή (που εξελίχτηκε σταδιακά σε αυτό που αποτέλεσε τον άμεσο προγονό του σημερινού έλληνα). Είναι ίσως καλό που αισθανόμαστε την ηχώ αυτού του πολιτισμού να ακούγεται αμυδρά γύρω μας και που ψήγματα του υπάρχουν στην καθημερινή μας ζωή, όπως υπάρχουν σε μικρότερο βαθμό στην ζωή των βούλγαρων, των ρώσων, των σέρβων ακόμη και των τούρκων , των αλβανών, των χριστιανών (και μη) αράβων της Συρίας και του Λιβάνου κλπ. Αλλά αυτό δεν μας κάνει (ούτε εμάς, ούτε κανέναν άλλο) «ιδιοκτήτες» του και αποκλειστικούς κληρονόμους αυτού και των μνημείων του.

Και για να απαντήσω στο συγκεκριμένο comment

1) Πιστεύω περισσότερο στην έννοια της εθνικής συνείδησης παρά του έθνους (τουλαχιστον όπως αυτό ορίστικε κυρίως τον 19ο και 20ο αιώνα). Η έννοια του έθνους και της εθνικής συνείδησης είναι κάτι που έχει υποστεί πολύ μεγάλες αλλαγές κατά την διάρκεια των αιώνων (και των δεκαετιών). Το ποιος και γιατί και με πια κριτήρια αποκτά η ανοίκει (η καλύτερα τις επιλέγει η του επιβάλονται) σε αυτές σηκώνει μεγάλη συζήτηση.
2) Η έννοια της ιστορικής συνέχειας είναι κάτι που με ενδιαφέρει και κατανοώ καλύτερα από όσο νομίζετε. Η επιλογή μου να σπουδάσω συντήρηση έργων τέχνης έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με αυτό το ενδιαφέρον μου. Είναι τουλάχιστον αστείο να λέτε σε κάποιον που έχει δουλέψει ενεργά (hands on που λένε) για την διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς ότι «Ο κόσμος ξεκίνησε όταν γεννήθηκες και θα τελειώσει όταν πεθάνεις..»
3) Μιας και έχω σπουδάσει συντήρηση έργων τέχνης που περιλαμβάνει αρκετη βυζαντινή ιστορία και ιστορία της βυζαντινής τέχνης όπως αντιλαμβάνεστε ξέρω κάπως περισσότερα πράγματα πάνω στο θέμα των βυζαντινών μνημείων από τον μέσο έλληνα(τουλάχιστον).

6. Panos Oikonomou - Σεπτεμβρίου 5, 2005

1.Το ότι σπούδασες σχετικά με την συντήρηση έργων τέχνης δεν αποτελεί ασφαλιστική δικλείδα για τίποτε.Αν αναφέρω τι έχω σπουδάσει εγώ θα εντυπωσιαστείς;Είτε ναι είτε όχι δεν έχει σημασία,για τον χώρο αυτόν τουλάχιστον (το Διαδίκτυο).
2.Εθνική συνείδηση χωρίς έθνος δεν σου κάνει κάπως;Ομελέτα χωρίς αυγά ίσως;Έχεις δίκιο πως το θέμα σηκώνει συζήτηση αλλά δεν είναι δυνατόν να μην διαθέτεις συλλογική συνείδηση αλλά μόνο εθνική.Όσοι πέθαναν πριν 83 χρόνια στην παραλία της Σμύρνης ήταν απλά κάποιοι που σου κάνουν εντύπωση όσο οι (πρόσφατοι)νεκροί της Νέας Ορλεάνης;Δεν νιώθεις μια ιστορική συνέχεια μαζί τους;
3.Τι είναι τελικά πολιτιστική κληρονομιά για την οποία αναφέρεις δις πως δούλεψες τόσο;Δεν είναι αυτό που ν ι ω θ ο υ μ ε ως πολιτιστική κληρονομιά;Δεν είναι η γλώσσα μας;Δεν είναι η ιστορική μας συνέχεια;
4.Αν σε χαλάει η διαφορά νοοτροπίας με το Βυζάντιο για ποιό λόγο δεν σε χαλάει το ίδιο και η διαφορά νοοτροπίας με τους αρχαιότερους προγόνους μας;Γιατί να μας ανήκει λοιπόν η Ακρόπολη;Γιατί να μας ανήκει ο,τιδήποτε.Με την δική σου λογική λοιπόν μας ανήκει ό,τι φτιάχτηκε από ανθρώπους όμοιας νοοτροπίας,πράγμα πολύ ακαθόριστο.
5.Νομίζω πως πέφτεις στην κλασική παγίδα της μικρόνοης αθηνοκεντρικής σκέψης:»Τίποτε δεν είναι ελληνικό πάνω από την γραμμή Αμβρακικός-Παγασητικός».Αν η Αγία Σοφία ήταν στο Μαρούσι νομίζω πως θα την θεωρούσες μια χαρά ελληνική.Αλλά το ότι βρίσκεται σε χέρια βαρβάρων(το εννοώ αυτό)σε βάζει σε μια λογική «μη βίας» και «τα μνημεία ανήκουν στον….πολιτισμό».
6.Τα παραπάνω αποτελούν απόψεις μου και μόνο.
7.Δεν γέρασα ακόμη.Μπορείς να μου μιλάς στον ενικό.

7. Lida - Σεπτεμβρίου 5, 2005

Επαναλαμβάνω: Η ένσταση μου ΔΕΝ είναι στο αν η Αγια Σοφία είναι κομμάτι της ελληνικής ιστορίας και κληρονομιάς αλλά στην αντίληψη παρά πολλών ελλήνων ότι έχουμε κάποιου είδους αποκλειστικά “ιδιοκτησιακά” δικαιώματα επάνω σε αυτήν και στον βυζαντινό πολιτισμό γενικότερα. Προσπάθησα να εξηγήσω ότι το συγκεκριμένος μνημείο φτιάχτηκε και χρησιμοποιήθηκε αρχικά από ανθρώπους που είχαν πάρα πολύ διαφορετικές συνήθειες, διαφορετική αντίληψη για τον εαυτό τους και για την θέση τους στον κόσμο από αυτή που έχουν οι σύγχρονοι έλληνες και ότι αποτελεί κομμάτι της κληρονομιάς και της εθνικής συνείδησης πολλών άλλων σύγχρονων εθνών.

Και για τα υπόλοιπα

1) Δεν προσπαθώ να εντυπωσιάσω, ούτε εντυπωσιάζομαι εύκολα. Οι σπουδές μου δεν με κάνουν αυθεντία απλά επιτρέπουν να έχω καλύτερη αντίληψη για την ιστορική διαδρομή κάποιων μνημείων από τον μέσο έλληνα. Με τον ίδιο τρόπο π.χ. ένας αρχιτέκτονας είναι συνήθως σε πλεονεκτική θέση απέναντι σε κάποιον που δεν έχει σπουδάσει αρχιτεκτονική σε ότι αφορά την εκτίμηση των τεχνικών και άλλων χαρακτηριστικών ενός κτηρίου. Αυτό ισχύει παντού, ακόμη και στο διαδικτιο.
2) Εδώ δεν καταλαβαίνω ακριβώς πιο είναι το ζητούμενο. Πάντως σε ότι αφορά τις γενικότερες θέσεις μου πάνω στις έννοιες του έθνους και τις ιστορικής συνέχειας αναφέρθηκα σε αυτές στο προηγούμενο comment.
3) Δεν αμφισβήτησα πουθενά ότι η γλώσσα είναι κομμάτι τις πολιτιστικής κληρονομιάς. Και πιστεύω ακριβώς ότι η εθνική συνείδηση προκύπτει σε μεγάλο βαθμό από αυτά τα οποία νοιώθουμε σαν κοινά σημεία με άλλους (π.χ. πολιτιστική κληρονομιά). Και πάλι δεν βλέπω τι σχέση έχει αυτό με το κατά πόσο η Αγια Σοφία μπορεί να θεωρηθεί αποκλειστικά ελληνική.
4) Να διευκρινίσω ότι τίποτα από όλα αυτά δεν με “χαλάει” η με “φτιάχνει”. Στο post αναφέρω ξεκάθαρα ότι θεωρώ ότι ούτε τα αρχαία μνημεία είναι αποκλειστική κληρονομιά των σύγχρονων ελλήνων. Η απόσταση μας από τους αρχαίους είναι πολλή μεγαλύτερη από αυτή που έχουμε από τους βυζαντινούς (αν και σε κάποια σημεία ίσως η απόσταση μας από τους βυζαντινούς είναι μεγαλύτερη, τέλος πάντων ολόκληρη συζήτηση και αυτό). Είναι αυτή κομμάτι τις κληρονομιάς μας όπως είναι κομμάτι της κληρονομιάς όλου του δυτικού κόσμου και της Ευρώπης ειδικότερα.
5) Εδώ να υποθέσω ότι το συγκεκριμένο point κάνει χιούμορ γιατί αλλιώς η μπάλα έχει χαθεί από το γήπεδο εντελώς.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: